Rus Arşivi Belgeleri - Ermeni Partilerin Rus ve Türklerle İlişkileri - BELGE 20 - Ruslara güven tazeleme

GARF. Fon 102. Sayı 240 (1916). Dosya 14. Bölüm 92.B. Sayfa 3-3 arkası.

Rus Hükümeti’ne karşı devrimci beyanlardan vazgeçilmesi; Türk Ermenilerin Rus silahları ile donatılması; Hınçaklarla vatanın kurtarılması konusunda çalışılması, diğer konulara girilmemesi; Taşnakların Türklerin yenilmesi için çalıştığı, 6 vilayette özerklik istediği; Ermeni birliklerinin piyadeye dönüştürülmesine karşı konulması.

No: 353, 21.01.1916, Erivan

Çok gizli.

Ermeni Devrimci Taşnak Partisi

3 no’lu not

Kars Bölgesi Erivan İl Jandarma İdare Amiri Yardımcısı’nın

bilgileri

“PARTİLİ” GİZLİ SERVİSİ

Bilgilerin tarihi: 16.01.1916.

Gizli Servis’ten bilgi alan: Albay ANGİLEYEV

Bilgilerin özü :

Merkez komite üyelerinin geçtiğimiz akşam yapılan yerel ön toplantısında, şu anda Rus Hükümeti’ne karşı her türlü devrimci beyanlardan kesinlikle vazgeçilmesine; diğer sosyalist partiler tarafından yapılan beyanların da uygun olmadığının kabul edilmesine; bu nedenle de, bunlarla ve özellikle de Gürcü örgütlerle, bunların genel devrimci amaçlar güderek, Taşnakların temel hedeflerine ulaşmalarını engelleyecek olmaları nedeniyle faaliyet birliğinin reddedilmesine; Türk Ermenilerinin Rus silahları yardımıyla kurtarılmasına oybirliği ile karar verilmiştir. Hınçaklarla, sadece Ermenistan'ın kurtuluşu ülküsünde el ele verilecek ve partilerin faaliyet konularında fark yaratan diğer unsurlarda mutabakat tartışmalarından kaçınılacak. Bizim Türkiye ile savaş planlarımız ve girişimlerimizin yavaş olması nedeniyle biraz hayal kırıklığına uğrayan Taşnaklar, şimdi bizim başarılarımızla coştular; Türk Ermenilerin kurtuluşu ve Erzurum’un alınması konusunda umutlanarak Türklerin nihai yenilgisi için tüm güçlerini zorlayarak Rus ordularına yardım etmek için gayret gösteriyorlar. Daha sonraki hedef, Küçük Asya’daki altı vilayet için özerklik almak.

Komite, Ermeni birliklerinin piyade alaylarına dönüştürülmesine olumsuz baktığını ve planlanan reformlara karşı tüm güçleriyle mücadele etme arzusunu ifade etti. Tartışmalara, Zurab CANBAZYANTS, Hamazasp NAHRATYANTS, Ervand AMAMÇYANTS, Liparid ALLAHVERDYANTS, Aristakes TİROYANTS, Ervand TERMİNASYANTS, Stepan STEPANYANTS, Haçatur BZNUNİ ve Vagan VARTİROSYANTS katıldılar.

Kongre için görevlendirilen delegenin kimliğinin gizli tutulması ve daha fazla gizlilik için “Doğu Bürosu”, delegenin büro tarafından, kongre günü hakkındaki sonraki bildirimin yapılmasından 2-3 gün önce acil komite toplantılarında, sadece gizli oylama ile seçilmesi emrini vermiştir.

Büro’nun kongre gününe ilişkin emrinin alındığı tarih ve aynı zamanda seçilen delegenin kimliği derhâl bildirilecek.

Ne yapılmıştır :

Bu notun kopyası, İmparator Majesteleri Kafkasya Genel Valisi Özel Kalem Özel Bölümüne № 354 sayılı olarak gönderilmiştir.

Stepan STEPANYANTS ve Aristakes TİROYANTS’ın kimlikleri tespit edilmektedir.