Ermeni Gönüllü Birlikleri - Belge 51 - Rus Arşivi Belgeleri - Rusların Ermeni birliklere bakışının değişmesi

GARF. Fon 102. Sayı 245 (1915). Dosya 14. Bölüm 92 LB. Sayfa 5-5 arkası

Ermeni birlikleri karargahında görevli olanlar, Rusların bu birliklere bakışının değiştiği, Ermenileri ön saflara sürerek sayılarını azaltacağı, komutanlarının tutuklanacağı söylentileri; Karargahta derhal güvenli yerlerde silah ve silah malzemeleri depolarının kurulmasına karar verilmesi

Çok Gizli

06.08.1915

Erivan

Taşnak Devrimci Partisi

6 no’lu not

Erivan İl Jandarma İdare Amiri’nin Bilgileri

“ZUBETS” GİZLİ SERVİSİ

Bilgilerin giriş tarihi: 31.07.1915

Gizli Servis’ten Bilgileri Alan: Yarbay MKURNALİ

Bilgilerin özü :

Abram İsakov GYULHANDANYANTS’ın, resmî görevle Bakü’ye gitmesinden sonra, Ermeni birlikleri karargâhındaki başrolü “İŞHAN” adında birisi oynuyor.

Karargâhta şunlar çalışıyor:

Bira fabrikasının sahibi Artuş AVETOV, mühendis MALHAZOV, Leon Karapetov MUŞEGOV–avukat [jüri üyesi], “Moses” ve Iğdır’dan Erivan’a gelen Tigran Devoyants. Karargâhtan gidenler; “MİKİRTIÇ” Kinakir’a, Konstan ATOYANTS bilinmeyen bir yere, Gayk GYULHANDANYANTS hasta olduğu için Tiflis’e.

Karargâhta yayılan söylentilerin etkisiyle sanki Rus Hükümeti, Ermeni birliklere bakışını değiştirmiş ve birlikleri ön saflara göndererek düzenli birlikler de onların arkasından gidecekmiş gibi, huzursuz bir ruh hali var. Bu faaliyetlerle, sanki, gönüllüleri (Ermeni birliklerini) imha etmeyi düşünüyorlar, böylece Ermeni halkı, savaş bittiğinde özerklik isteme desteğinden mahrum olacak gibi. Milislerin silah altına alınma işini tamamlamak için plan yapıldığı, ancak ANDRANİK’in buna karşı olduğu söyleniyor.

Andranik, Ruslarla birlikte mücadele etmek gerektiğine inanıyor, zira aksi taktirde, Rus Hükümeti tüm Ermeni elebaşlarını tutuklayacak ve Ermenilerden intikam alacaktır. Gönüllülerin ileride, Türkiye ile yapılacak savaşa katılma konusu ise, şimdilik açıktır.

Iğdır ve Erivan’a cepheden çok sayıda gönüllü geldi. Bazıları, Türklerle çatışmalarda yaşanan başarısızlıklarını, sanki Türkiye'ye sempati beslediklerine inandıkları Korgenaral ABATSİYEV’in takım amirinin faaliyetlerine ve Albay Prens Mamedov’a yüklüyorlar.

Bunun sonucunda gönüllüler, “savaş durumunda” uygun bir fırsatta şüphe uyandırmadan onları öldürmeye karar verdiler.

Ancak bu karara yine bugünlerde gönüllü birlikleri örgütleme baş komitesi üyeleriyle görüşmeler yapmak için Tiflis’e gelmiş olan ANDRANİK karşı çıktı. Karargâhta, derhal güvenli yerlerde silah ve silah malzemeleri depolarının kurulmasına karar verildi.

Ne yapılmıştır :

Bu notun kopyası MAJESTELERİ İMPARATORUN Kafkasya Genel Valisi’nin Özel Kalemi’nin Özel Bölümüne, bugün № 3075 sayılı olarak gönderilmiştir.

Belirtilen şahıslardan 1 no’lu notta bahsedilmektedir.

Gizli Servisten, karargâhın gelecekteki ruh halini ve faaliyetlerini izlemesi, silah deposunun kurulması öngörülen yeri öğrenmeye çalışması istendi.

4. Kafkasya Kolordu Komutanı’na bugün № 3076 sayılı olarak bildirilmiştir.

Erivan Askerî Valisi’ne şahsen bildirilmiştir.

Tiflis İl Jandarma İdare Amiri’ne № 3077 sayılı olarak bildirilmiştir.

İdare Amiri Albay (imza).