BES Fonları ve Türleri
- Elçin Tuva
- 4 Şub
- 4 dakikada okunur
Gönüllü BES, sadece kenara para ayırmak değil, paranıza zamanın gücüyle değer katmaktır. Bu sebeple BES'teki fonlarınızı düzenli olarak takip etmek, piyasa şartlarına göre fon dağılımınızı gözden geçirmek emeklilik yıllarınızdaki konforunuzu doğrudan belirleyecektir. Peki hangi BES fon, ne anlama gelir, bu makalede TuvART bu konuyu inceliyor.
BES denildiğinde akla ilk gelen şey sadece "para biriktirmek" olmamalı çünkü asıl sihir, biriken bu paranın doğru fonlarda nasıl büyüdüğünde yatıyor.
Peki, Otomatik Katılım Sistemi’nden (OKS) farklı olarak tamamen kendi iradenizle dahil olduğunuz Gönüllü BES kapsandaki fonlar nasıl çalışır ve birikimlerinizi nasıl daha verimli hale getirebilirsiniz? Gelin, adım adım inceleyelim.
Gönüllü BES Nedir ve OKS’den Neden Farklıdır?
Gönüllü BES, çalıştığınız kurumdan bağımsız olarak, kendi bütçeniz ve tercihleriniz doğrultusunda bir emeklilik şirketiyle sözleşme imzalayarak dahil olduğunuz sistemdir.
En Büyük Avantajı: Otomatik Katılım Sistemine (OKS) kıyasla fon seçimi ve stratejisi konusunda tam özgürlük sunar. Katılım (faizsiz) fonlarından altın, hisse senedi, borçlanma araçları veya karma/değişken fonlara kadar geniş bir yelpazede yatırım yapabilirsiniz.
Öne Çıkan Gönüllü BES Fon Türleri
Birikimlerinizi tek bir sepete koymak yerine risk toleransınıza göre dağıtabileceğiniz başlıca fon türleri şunlardır:
Altın ve Kıymetli Maden Fonları: Enflasyona karşı güvenli liman arayan ve birikimlerini emtiaya endekslemek isteyen yatırımcıların gözdesi.
Hisse Senedi Fonları: Uzun vadede yüksek getiri potansiyeli hedefleyen, borsa performansına güvenen ve orta/yüksek risk alabilenler için ideal.
Borçlanma Araçları ve Kamu İç Borçlanma Fonları: Daha muhafazakar, düzenli ve görece düşük riskli getiri arayanların tercihi.
Katılım Fonları: Faizsiz finans ilkelerine uygun olarak kira sertifikası (sukuk), katılma hesapları ve faizsiz hisse senetlerine yatırım yapan fonlar.
Değişken ve Karma Fonlar: Piyasa koşullarına göre portföy yöneticileri tarafından aktif olarak yönetilen ve esnek varlık dağılımı sunan fonlar.
Neden Gönüllü BES Fonlarına Yatırım Yapmalısınız?
%20 Devlet Katkısı Gücü: Yatıracağınız her katkı payı için devlet %20 oranında doğrudan destek sağlar. Bu, başka pek çok yatırım aracında bulunmayan hazır bir getiridir.
Yılda 12 Defa Fon Değiştirme Hakkı: Piyasaların seyrine göre fon dağılımınızı yılda 12 kez ücretsiz olarak değiştirebilirsiniz. Borsa yükselirken hisse yoğun fonlara, belirsizlik dönemlerinde altın veya likit fonlara geçiş yapabilirsiniz.
Uzman Portföy Yönetimi: Paranızı bireysel olarak yönetmek yerine, alanında uzman portföy yönetim şirketlerinin profesyonel kararlarına emanet etmiş olursunuz.
Disiplinli Tasarruf: Her ay belirlediğiniz bir tutarı otomatik olarak birikime yönlendirerek uzun vadeli finansal disiplin kazanırsınız.
Doğru Fon Dağılımı Nasıl Yapılır?
Doğru fonu seçmek tamamen yaşınıza, emeklilik hedefinize ve risk toleransınıza bağlıdır:
Genç Yatırımcılar (Uzun Vade): Emekliliğe henüz uzun yıllar varsa, kısa vadeli dalgalanmaları tolere edebilmek adına hisse senedi ve değişken fon ağırlıklı (daha yüksek risk/getiri potansiyeli) bir portföy tercih edilebilir.
Emekliliğe Yaklaşanlar (Kısa Vade): Kazanımları korumak adına risk profili düşürülerek altın, borçlanma araçları ve likit fonlara yönelmek daha sağlıklı bir stratejidir.
BES Fon Kategori Bilgileri ve Açıklamaları
Hisse Senedi Fonu Nedir?
Fon portföyünün en az %80’i devamlı olarak yerli ve/veya yabancı ihraççıların paylarından oluşan fondur.
Borçlanma Araçları Fonu Nedir?
Fon portföyünün en az %80’i devamlı olarak yerli ve/veya yabancı kamu ve/veya özel sektör borçlanma araçları ile kamu borçlanma araçlarının konu olduğu ters repodan oluşan fondur. Söz konusu %80 oranının hesaplamasına yerli kamu ve özel sektör kira sertifikaları da dahil edilir.
Katılım Fonu Nedir?
Fon portföyünün tamamı devamlı olarak, kira sertifikaları, katılma hesapları, ortaklık payları, altın ve diğer kıymetli madenler ile Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fondur.
Karma Fon Nedir?
Her birinin değeri fon portföyünün %20’sinden az olmayacak şekilde, fon portföyünün en az %80’i ortaklık payları, borçlanma araçları, altın ve diğer kıymetli madenler ile kira sertifikalarının en az ikisinden oluşan fondur.
Para Piyasası Fonu | Nedir?
Portföyünün tamamı devamlı olarak, vadesine en fazla 184 gün kalmış likiditesi yüksek para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan ve portföyünün günlük olarak hesaplanan ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 60 gün olan fondur.
Kıymetli Madenler Fonu | Nedir?
Fon portföyünün en az %80’i devamlı olarak altın ve diğer kıymetli madenler ile bunlara dayalı para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fondur. BES Altın Fonu bu kategoride yer alır.
Endeks Fon:
Fon portföyünün en az %80’i Kurul tarafından uygun görülen bir endeks kapsamındaki varlıkların tümünden ya da örneklem yoluyla seçilen bir kısmından oluşan ve baz alınan endeks ile fonun birim pay değeri arasındaki takip farkı ve takip hatasını hesaplayan fondur.
Fonun;
a) Takip ettiği ihraççı paylarından oluşan endeksin ve bu endeksi takip eden fon portföyünün en az altı ihraççı payından oluşması ve endekste/fon portföyünde yer alan ihraççı paylarından her birinin endeks/fon toplam değeri içindeki ağırlığının %30’u geçmemesi,
b) Takip ettiği kamu borçlanma araçları veya özel sektör borçlanma araçlarından oluşan endekste ve bu endeksi takip eden fon portföyünde yer alan borçlanma araçlarından her birinin endeks/fon portföy değeri içindeki ağırlığının %35'i geçmemesi,
c) Takip ettiği gayrimenkul sertifikalarından veya özel sektör kira sertifikalarından oluşan endeksi ve bu endeksi takip eden fon portföyünün en az dört gayrimenkul sertifikasından veya özel sektör kira sertifikasından oluşması ve endekste/fon portföyünde yer alan gayrimenkul sertifikalarından veya özel sektör kira sertifikalarından her birinin endeks/ fon portföy değeri içindeki ağırlığının %35'i geçmemesi gerekmektedir.
Fon Sepeti Fonu Nedir?
Portföyünün en az %80’i yatırım fonlarının ve borsa yatırım fonlarının katılma paylarından oluşan fondur.
Fon, yabancı borsalarda işlem gören borsa yatırım fonlarının katılma paylarına ve katılma payı satışına ilişkin izahnamesi Kurulca onaylanan yabancı fonların katılma paylarına yapılan yatırım %80 hesaplamasında dikkate alınır.
Fon Sepeti Fonu içtüzüğünde, yatırım yapılması planlanan yatırım fonlarının ve borsa yatırım fonlarının stratejilerine yer verilmesi zorunludur.
Katkı Fonu Nedir?
Bireysel Emeklilik Sisteminde Devlet Katkısı Hakkında Yönetmelik kapsamında oluşturulan ve katılımcılar adına ödenen katkı payının değerlendirildiği fondur.
Değişken Fon Nedir?
Portföy sınırlamaları itibarıyla yukarıdaki türlerden herhangi birine girmeyen fondur.
Standart Fon Nedir?
Bakanlık düzenlemeleri uyarınca, sisteme giriş aşamasında herhangi bir fon tercihinde bulunmayan katılımcıların birikimlerinin yatırıma yönlendirildiği fondur.
Standart Fon | ||
Yatırım Yapılabilecek Varlıklar | Asgari Limit | Azami Limit |
Bakanlıkça ihraç edilen Türk Lirası cinsinden
| %60 | %89 |
BIST 100, BIST Sürdürülebilirlik Endeksi, BIST Kurumsal Yönetim Endeksi ve Borsa İstanbul A.Ş. tarafından hesaplanan katılım endekslerindeki paylar | %10 | %39 |
| %0 | %29 |
Türk Lirası cinsinden vadeli mevduat ve katılma hesabı | %0 | %25 |
Ters repo ve Takasbank ve/veya yurtiçi organize para piyasası işlemleri | %0 | %2 |
Girişim sermayesi yatırım fonu katılma payları | %1 | %30 |
*Bakanlıkça yapılanlar hariç, tek bir ihraççı tarafından ihraç edilen borçlanma araçlarına ve kira sertifikalarına fon portföyünün yüzde onundan fazlası yatırılamaz.
Yaşam Döngüsü / Hedef Fon Nedir?
Katılımcının emeklilik tarihi, risk algısı ve yaş vb. özellikleri dikkate alınarak yatırım stratejisi oluşturulan fondur.
TuvART | EGM
Yorumlar