BES İptal

Bireysel Emeklilik Sisteminde çıkış yapmak yani BES iptal etmek her zaman mümkündür. Çıkış yaparken BES plan özelliklerine ve fon getirilerine göre kâlılık durumuna bakmakta fayda var. Bazı BES planlarda tüm kesintiler yer alabilir. Bu sebeple alacağınız birikiminiz, beklediğiniz miktarda olmayabilir. Bol kesintili BES planlardan çıkış için 5 yılı doldurmakta fayda var.

BES İptal ve Ayrılma Sürecinde Bilmeniz Gerekenler

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), uzun vadeli tasarruf ve yatırım amacıyla oluşturulmuş bir sistem olsa da ihtiyaçların değişmesi veya acil nakit gereksinimleri nedeniyle katılımcılar sistemden ayrılmayı tercih edebilmektedir.

Sistemden erken ayrılma kararı almadan önce fon getirilerini, BES kesintilerini ve devlet katkısı kayıplarını doğru değerlendirmek büyük önem taşır.

Bilmeniz gereken önemli başlıkları şu şekilde listelemek mümkün:

• BES iptal işlemi için BES şirketinize başvuru yapmalısınız

• Şayet banka aracılığı ile BES sözleşmenizi başlattıysanız, bankanıza başvuru yapabilirsiniz. Bankanız, sizin adınıza BES sözleşmenizin bulunduğu BES şirketi ile işlemleri tamamlayacaktır.

• Ayrılma talep formunu, BES Sözleşmesindeki katılımcı kim ise ona ait bilgilerle doldurmak gereklidir.

• Ayrılma talep formuna vadesiz hesaba ait IBAN yazılmalıdır.

• Ayrılma talep formu, TC kimlik dijital nüsha ile birlikte BES şirketine iletilir.

• Ayrılma işlemleri sürecinde yasa gereği BES şirketi "sesli onay" için BES katılımcısını aramak ve onay almalıdır. Bu sebeple BES şirketinden gelen aramanın cevaplandırılmaması sürecin uzamasına yol açacaktır.

• BES iptal sürecinde en kritik dönem fonların bozulma aşamasıdır. Burada her fonun kendi dinamiğine göre süre birbirinden farklı olabilir. Çok fazla fon türünde yatırım değerlendirmesi yapanlarda işlem biraz daha uzun sürebilir. Her bir fonun bozdurulması tamamlanınca birikim hesabına paranın yansıması ile BES ayrılma süreci tamamlanır.

• BES kesintileri ilk 2 ayda ve 5 yıldan sonra uygulanamaz. 2 aydan sonra ya da 5 yıldan önce BES planınızdaki kesintilerin kaç liraya karşılık geldiğine bakmakta fayda var. Kesintileri BES sözleşmesi yaparken iyi anlamakta fayda var. BES sektöründe KESİNTİSİZ BES diye tanıtılan ES sözleşmeleri genelde "düzenli ödeme yapıldığı" halde geçerlidir. Giriş aidatı ya da yönetim kesintisinin olmaması "kesintisiz BES" anlamına gelmez. Ara Verme Kesintisi düzenli ödemede uygulanmaz evet. Çıkışa ertelenmiş giriş aidatı da sistemde kalındığı sürece pasiftir. Ama çıkış yapılınca Çıkışa Ertelenmiş Giriş Aidatı aktif olur. Bu sebeple GRUBA ÖZEL BES PLAN nitelikli BES planlar sıfır kesintili olabiliyor. Şayet böyle bir BES planınız yok ise KESİNTİSİZ BES söylemine dikkat etmelisiniz. Düzenli ödemede Kesintisiz BES söylemi aslında kesintinin koşulunu ifade eder ve çıkış yaptığınızda büyük olasılıkla kesinti alınacağını fısıldar. Bu durumda BES iptal öncesi hesaplamanızı müşteri temsilcinize yaptırın ve para ihtiyacınızı, buna göre değerlendirin.

BES İptal Nasıl Yapılır? Başvuru Kanalları Nelerdir?

BES sözleşmenizi sonlandırmak için sistemini kullandığınız BES şirketiyle iletişime geçmeniz gerekir. İptal işlemlerini şu kanallar üzerinden gerçekleştirebilirsiniz:

• Mobil Uygulama ve İnternet Şubesi: Çoğu emeklilik şirketi "Sözleşme Detayları" veya "Profil" menüleri altından hızlıca "Ayrılma Talebi" oluşturmanıza olanak tanır. Talebin sonrasında BES Ayrılma Talep Formunu doğru bir şekilde doldurmuş olarak TC kimlik dijital kopyası ile birlikte BES şirketinize iletmiş olmalısınız. Fonlarınızın bozulması sonrasında birikiminiz hesabınıza 10 ya da 20 iş günü içinde yansıyacaktır.

  
  

• Müşteri Hizmetleri / Çağrı Merkezi: Sözleşme sahibi olduğunuz BES şirketinizin çağrı merkezini arayarak sesli yanıt sistemi veya temsilci kanalıyla iptal sürecini başlatabilirsiniz. Talebin sonrasında BES Ayrılma Talep Formunu doğru bir şekilde doldurmuş olarak TC kimlik dijital kopyası ile birlikte BES şirketinize iletmiş olmalısınız. Fonlarınızın bozulması sonrasında birikiminiz hesabınıza 10 ya da 20 iş günü içinde yansıyacaktır.
  

• SMS veya E-posta: Bazı şirketler SMS ile gelen doğrulama kodları veya kayıtlı e-posta adresinize gönderilen "Ayrılma Talep Formu"nun doldurulmasıyla işlemleri tamamlar. BES Ayrılma Talep Formunu doğru bir şekilde doldurmuş olarak TC kimlik dijital kopyası ile birlikte BES şirketinize iletmiş olmalısınız. Fonlarınızın bozulması sonrasında birikiminiz hesabınıza 10 ya da 20 iş günü içinde yansıyacaktır.
  

Talebiniz alındıktan sonra şirket size bir ayrılma bilgi formu ve hesap özeti iletir. Bu belgeleri onaylamanızın ardından birikiminiz ilan edilen yasal süre içinde belirttiğiniz IBAN hesabına aktarılır.

BES sözleşmenizi şayet bir banka üzerinden aldıysanız bankanızla da görüşebilirsiniz. Bankanız, sizin için işlemlerinizi BES şirketi ile arka planda görüşerek tamamlayacak ve BES birikiminizden almanız gereken miktarı belirtmiş olduğunuz vadesiz hesabınıza aktaracaktır. BES şirketinize ilettiğiniz IBAN numarasının vadeli hesaba ait olmadığından lütfen emin olun. Çünkü BES para ödemeleri, vadesiz hesaba yapılmaktadır.

Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından hazırlanan resmi web sitesinde yayınlanan şablon BES Ayrılma Talep Formu / BES Cayma Formuna bu adresten ulaşabilirsiniz.

BES AYrılma Talep Formu (EGM - Emeklilik Gözetim Merkezi Dokümanı)

BES-Ayrilma_Talep_Formu-3067.pdf

PDF dosyasını indir • 326KB

Erken Ayrılma Durumunda (BES Erken Çıkış) Hak Ediş ve Kesintiler

BES'ten emeklilik hakkı kazanmadan (56 yaşını doldurmadan ve en az 10 yıl sistemde kalmadan) ayrıldığınızda bazı mali yaptırımlarla karşılaşabilirsiniz. Develt Katkısı konusundaki kazanç ya da kayıplar en net olan başlıktır. Buna göre BES devlet katkısı hak ediş ve haliyle kayıp tablosu aşağıdaki gibidir.

• Devlet Katkısı Kaybı: Devlet katkısının tamamını alabilmek için sistemde kalma süreleri belirleyicidir:
  

  • 0 - 3 yıl arası: Devlet katkısı alınamaz (%0).

  • 3 - 6 yıl arası: Devlet katkısının %15'i hak edilir.

  • 6 - 10 yıl arası: Devlet katkısının %35'i hak edilir.

  • 10 yıl ve üzeri (emeklilik hariç): Devlet katkısının %60'ı hak edilir.
    

• Stopaj : Bireysel Emeklilik Sisteminde Stopaj (gelir vergisi), yatırdığınız anaparadan değil, yalnızca elde ettiğiniz getiri (kar) üzerinden kesilir:
  

  • 10 yıldan az süreyle sistemde kalanlar için %15,

  • 10 yıl süreyle kalıp 56 yaşını tamamlamayanlar için %10 stopaj uygulanır.
    

• Giriş Aidatı: Sözleşmenizin ilk 5 yılı içinde ayrılırsanız, henüz tahsil edilmemiş olan ertelenmiş giriş aidatı birikiminizden mahsup edilebilir.
  

• Yönetim Gider Kesintisi:

  Bireysel Emeklilik sözleşmesinin ilk 5 yılı süresince giriş aidatı ve yönetim gider kesintisi toplamı, her yıl için ilgili takvim yılı başında belirlenmiş ilk 6 ay için açıklanan aylık brüt asgari ücretin %8,5’ini aşamayacak şekilde alınabilir.
  

Alternatif Seçenek: İptal Etmek Yerine Ara Vermek

Acil nakit ihtiyacınız yoksa ancak aylık ödemeleri sürdürmekte zorlanıyorsanız, sistemi tamamen kapatmak yerine ödemeye ara verme hakkınızı kullanabilirsiniz. Bu sayede mevcut birikiminiz fonlarda değerlenmeye devam eder ve kazandığınız devlet katkısı hak ediş oranlarını kaybetmezsiniz. Ara Verme Kesintisi şayet BES planızda var ise BES şirketinize ara vereceğinizi yani halk diliyle BES dondurma işlemi yapacağınızı bildirmeniz halinde Ara Verme Kesintisinden muaf olacaksınız. Ara Verme Kesintisi için 1 ödeme takvim yılında en fazla 12 aylık ara verme hakkınız bulunur. Sonraki ödeme takvim yılında yine ödemeye devam etmek istemezseniz BES şirketinize yine ara verme bilgisi iletmelisiniz.

BES ten ayrılma kaç gün sürer?

Bireysel Emeklilik Sistemi, bir tasarruf sistemidir ve sisteme yatırmış olduğunuz paranız BES fonlarında değerlenir. Ayrılma talebinizin ardından yasal süreler çerçevesinde bu fonların satışı gerçekleşir. BES cayma süresindeki yasal süre 20 iş günüdür. Ancak bazı katılımcılar, firmalarına yanlış IBAN belirttiği ya da nüfus cüzdanı fotokopisi iletmediği hallerde, "eksik evrak" kriterince bu süre uzar ve yasal süre aslında BES şirketi tarafında aşılmış sayılmaz. Lütfen BES ayrılma Talep formunuzu firmanıza iletirken BES ayrılma talep formunu doğru doldurduğunuzu, belirttiğiniz IBAN'ın vadesiz bir hesaba bağlı olduğunu, nüfus cüzdanı fotokopinizle beraber BES cayma formunuzu ilettiğinizden emin olunuz. Aksi takdirde 20 iş günü, uzamak zorunda kalacaktır ve gereksiz yere şikayet sitelerine, firmanızı şikayet etmiş olacaksınız.

Bireysel emeklilik iptalinde para kesilir mi?

BES Kesintisi olarak literatüre geçen bu bilgi, katılımcılarda farklı yorumlara sebep olmaktadır. Keza bazı firmalar, bazı müşteri kitlesine BES kesintisini hariç tutan özel BES planlar sunma hakkına sahiptir. Bu BES planlarda bile her türlü BES sözleşme sonlanmasında %5 stopaj vardır. Çıkışa Ertelenmiş Gİriş Aidatı çıkış sırasında alınabilecek diğer kesintidir.

Bireysel emeklilik iptali para iadesi nereden alınır?

Bireysel Emeklilik Sistemine girerken katılımcılar bir sözleşme imzalar. Bu sözleşme dijital de olabilir, doğrudan kağıt belge de olabilir. Ancak katılımcılar mutlaka sisteme girerken, BES şirketine bir IBAN numarası belirtir. Bu IBAN numarası, vadesiz bir hesaba ait olmalıdır. Hem katılımcı hem de BES Şirketi bu IBAN ve hesabı inceler, vadesiz hesap olduğunu teyit eder. BES Ayrılma halinde birikim de işte bu hesaba yatar. Ancak bazı durumlarda katılımcılar, BES ayrılma talep formuna başka bir IBAN numarası yazabilir. Başkasına ait bir IBAN numarası yazanlar da vardır. Bu sebeple bu noktada çoğu zaman operasyonel karışıklık olabilir. Sisteme ilk başta belirtilen IBAN'a birikimi iade etmek birinci seçenek olduğu için operasyon birimi ayrılma talep formundaki IBAN'ı görmezden gelebilir. Bu sebeple katılımcı, ilk belirttiği hesaba paranın yattığını anlamaz ve şikayet sitelerine "paramı ödemediler" diye şikayet açabilir. Bu sebeple Ayrılma talep formuna yazacağınız IBAN'ın ilk belirttiğiniz IBAN olmasına dikkat ediniz. Farklı bir IBAN belirtiyorsanız, BES Ayrılma talep formunu iletirken bu detayı da mutlaka belirtiniz. O zaman BES ayrılma talep formunda belirttiğiniz IBAN'a paranız iade edilecektir.

Otomatik Katılım Sisteminden Cayma Nasıl Olur?

Otomatik Katılım Sistemi, işveren tarafından çalışanların sisteme zorunlu olarak katılmasını kapsayan bir sistemdir. Devlet tarafından bireyleri tasarrufa yönlendirmek için zorunlu kılınan bu sistem, Türkiye'deki ekonomik kriterler sebebiyle çalışanlar tarafından çok sevilen bir yatırım sistemi olamadı. Buna OKS BES Fonlarının yeterli performansta yönetilememesi katkı sağlayan bir diğer olumsuzluk oldu. Bu sebeple çalışanlar, maaşlarından küçük de olsa OKS için kesinti yapılmasını yüksek oranda istemiyor ve hemen OKS'den caymak istiyor. Ancak bu noktada nasıl ilerleyeceğini genelde bilmiyor. Çünkü iş verenler, çalışanları OKS'ye dâhil ederken doğru bilgilendirme yapmıyor. Çalışanlar da OKS Cayma halinde ne yapacağını çok iyi bilmiyor. Bu noktada en çok şikayet olan konulardan biri de BES Şirketlerine katılımcıların "Haberim olmadan beni eklemişler" ya da "haberim olmadan hesabımdan para çekmişler" gibi konu başlıklarıdır. Bu şikayetlerin temeli BES şirketi değil, çalışanın iş vereni ve insan kaynakları birimidir.

OKS Cayma için yapılacak işlem basittir. Hangi BES şirketine bağlı iseniz o şirketin OKS Cayma için açtığı telefon numarasını aramak ve cayma isteğini iletmektir.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta bulunuyor; çalışan, OKS cayma hakkını kullandığını mutlaka iş verenine ve insan kaynakları birimine iletmelidir. Aksi takdirde çalışanın maaş aldığı şirket, OKS için çalışanın maaşından kesinti yapmaya devam edecektir.