Ermeni Gönüllü Birlikleri - Belge 47 - Rus Arşivi Belgeleri - Savaş sonrasında Türkiye'den alınan toprakların geri verilmemesi gerekliği hakkında

GARF. Fon 102. Sayı 1915. Dosya 14. Bölüm 79B. Sayfa 21-21 arkası

Savaşın sonunda Türkiye'den alınan Ermeni topraklarının geri verilmesi halinde buraları korumak amacıyla silah, askerî mühimmat satın almak ve gönüllüleri örgütlemek için Özel Finans Komisyonu’nun yeniden oluşturulduğu; Ermeni gönüllüleri ve halkının silahlarıyla birlikte, bu toprakların Türkiye'ye geri verilmemesi için savunma yapacakları ve bu komisyonun üyeleri hakkında

Kopya

Çok gizli

№ 1512

09.06.1915

Tiflis

Majesteleri İmparatorun Kafkasya’daki Genel Valisi’nin Özel Kaleminin Özel Bölümüne

Taşnak Partisi

15 no’lu not

Tiflis İl Jandarma İdare Amiri’nin “SAFARYAN” GİZLİ SERVİSİ

Bilgilerin giriş tarihi: 02.06.1915

Gizli servisten Bilgileri Alan: Tiflis Şehrindeki İdare Amiri Yardımcısı Yüzbaşı Von Goerts

Bilgilerin özü :

Amacı, Rus ordularının geri çekilmesi ya da barış akdi halinde, bu toprakların tekrar Türkiye'ye verilmesi kararı durumunda, amacı Türkiye'de zapt edilen Ermeni topraklarını korumak silah ve askerî mühimmat satın almak, gönüllü örgütlemek olan Özel Finans Komisyonu, Ermeni Ulusal Bürosu nezdinde yeniden oluşturulmuştur. Bu iki halde de ellerinde silahları olan Ermeni gönüllüleri ve halkı, bu toprakların Türkiye'ye geri verilmemesi için savunma yapacaklardır.

Bu komitenin kadrosuna yaklaşık 27 kişi girmiştir. Bunlardan şu anda bilinenler aşağıdakilerdir:

Öğretmen, “Orizon” Gazetesi yöneticisi Aşak KAZARYANTS, Nikolay AGBALYAN, Doktor ZARGARYAN, Doktor MİNASYANTS, bunların son ikisi Taşnak değildir. Bu komite Ermeni halkının, tüm Ermenilerin ulusal bir davası olan bahse konu mücadeleye katılabilmesi için çeşitli yönelimdeki insanlardan seçilmiştir.

Komitenin ilk toplantısı bundan beş gün önce yapıldı. Arşak KAZARYANTS toplantıda; komitenin faaliyeti için gerekli olan sermayenin temin edilmesi amacıyla tüm Ermenilerden, maddi imkanlarına göre zorunlu olarak vergi alınması gerektiği fikrini savundu. Diğer üyeler, Doktor ZARGARYAN’ın şahsında, buna benzer vergilendirmelere karşı çıktılar ve paraların gönüllü bağış yoluyla toplanmasını talep ettiler. Bu konu nihai bir karara bağlanamadı; ancak söylenenlere göre Taşnakların, zorunlu vergilendirme teklifi kabul edilecek.

Adı geçen komite, iktidarı, sermayesiyle birlikte aşamalı şekilde kendi yönetimi altına almayı isteyen Taşnakların düşüncelerine uygun şekilde kurulmuştur.

Ne yapılmıştır :

KAZARYAN (GAZARYAN) Arşak Pogosov’dan, Taşnak Partisi’ne ilişkin 13.05.1915 tarih ve № 1260 sayılı Gizli Servis notunda bahsedilmektedir.

AGBALYAN Nikolay Pogosov’dan aynı notta bahsedilmektedir.

ZAGARYANTS Aristakes Ayrapetov, doktor, 1911 yılında Taşnak Patisi’ne ilişkin “Şubin” takma ismi ile gözetim altına alınmıştı.

MİNASYANTS Ervand İvanov; doktor, hakkında olumsuz bilgi yok.

Belirtilen bilgilerin Kafkasya Ordusu Başkomutanı’na rapor edilmesinden sonra Ekselansları, Ulusal Büro Temsilcisi Piskopos MESROP üzerinden Komite üyelerine, her ne amaç için olursa olsun, zorunlu vergilendirmeye izin verilmeyeceğinin, Rus birlikleri tarafından zapt edilen Türk topraklarının gelecekteki kaderiyle ilgilenen komitelerin oluşturulması için erken olduğunun ve bunun arzu edilmediğinin açıklanmasının gerekli olduğunu emretmişlerdir.

Gizli Servis gözetimi ileride de devam edecektir.

Bu notun kopyası 19 Haziran’da № 1514 sayılı olarak polise gönderilmiştir.

Tiflis İl Jandarma İdare Amiri Albay PASTRYULİN (imza)

(doğrudur) Yüzbaşı (imza)