Sıyırı nindi - buzavı. şundıy.

İneği neyse buzağısı odur.

Bir ügiznin mügizine suksan, nün ugiznin tuyagı şakıldar.

Bir öküzün boynuzuna vursan bin öküzün toynağı şakıldar.

Meçi bulmagan cirde tıçkannar huca.

Avızuuu aç ta aynı ey t, küzinni aç ta künni ayt.

Ağzını aç da ayı söyle, gözünü aç da günü söyle.

Ay nurnı kuyaştan ala.

Ay ışığını güneşten alır.

Ay yaktısı, ni hetli gine yaktı bulsa da, kuyaşnıkına çite almıy.

Kaynak : Kültür Bakanlığı, Tatar Halk Edebiyatı, Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi

Tatar millî edebî dili kendisinin temel normlarını eski Tatar edebî dilinden XVI-XIX) alır. Bu normlar, ona, eski ortak Türk edebî dilinden (X-XV) ve kadim ortak Türk edebî dilinden (I-X) gelir. Tatar millî edebî dilini diğer bir şekilde bugünkü Tatar edebî dili diye de adlandırırlar.

XIX. asır ortasında iş bölümünün gelişmesi, üretilen malların alışverişinin yapılmasını doğurur, iç Pazar meydana gelir, halk kendi arasında sıkı münasebet kurmaya başlar, kendisini diğerlerinden farklı bir halk olarak hisseder. Böylece önceleri sağlam şekilde oluşmayan Tatar halkı, XIX. asrın ortasından itibaren, epey sağlam şekillenmiş bir halka dönüşür.

Karşılıklı ilişki kurmayı eski Tatar edebî dili gereğince temin edemez; çünkü o, özel öğrenim görmemiş kişiler tarafından anlaşılamamaktadır. Sağlam bir iletişim kurmak, eski Tatar edebî dilini umumî halk konuşma diline yaklaştırmayı, yani Tatar halkının tamamı tarafından anlaşılacak bir edebî dil kurmayı gerektirir.

Eski Tatar edebî dilini umumî halk…

Kaynak : Kültür Bakanlığı, Tatar Halk Edebiyatı, Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi

XV-XVL asırlarda, feodal dağınıklıklar neticesinde,önceki büyük Türk devletleri yerine daha küçük devletler, önceki büyük halklar yerine daha küçük halklar meydana gelir. Her halkm iktisadi ve medeni merkezlerinde umumî halk konuşma dilleri teşekkül eder. Fakat feodal toplumun yetiştirme usulü okuma-yazma bilen insanların büyük kütlelere ulaşmasını gerektirmez. Yazı dilini kullananlar hissedilir derecede artmaz.

Bundan dolayı bu şartlarda her halkın okumuş insanları yazarken, ortak eski Türk dilini veya daha çok onun gerekli mahalli varyantlarını kullanmaya devam ederler. Buna, esas Türk halk dillerinin birbirine yakın olup umumî eski Türk edebî dilinin Türk halklarınca belli derecede anlaşılması da fayda sağlar. Her yerde İslam tesirinde kalıp, eski Türk dili her ne kadar eski halini korumaya çalışıp, yeni sözleri sadece Arap ve Fars'tan almaya gayret etse de, ona diğer Türk halklarında yerli özelliklere dayanarak teşekkül eden konuşma normları da tesir etmeden kalmaz. İşte bu mahalli…